Lăng phun chữa cháy đa tác dụng: Đặc điểm và tiêu chuẩn kỹ thuật
Trong hộp họng nước chữa cháy hay trên xe chữa cháy, cuộn vòi chỉ là đường dẫn; thứ quyết định nước ra theo dạng nào là lăng phun. Lăng phun chữa cháy đa tác dụng cho phép người cầm lăng đổi giữa tia nước đặc để đánh xa và màn sương để làm mát, che chắn, chỉ bằng thao tác xoay đầu lăng.
Nội dung trang
Bài viết trình bày đặc điểm, cấu tạo, tiêu chuẩn kỹ thuật, cách phân biệt kích thước D50, D65 và cách chọn, bảo quản để lăng luôn sẵn sàng khi cần.
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng là gì?
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng là đầu phun lắp ở cuối vòi chữa cháy, có thể điều chỉnh giữa nhiều dạng phun. Loại này còn gọi là lăng phun chữa cháy cầm tay vì người dùng cầm và hướng trực tiếp vào đám cháy. Trong thuật ngữ tiêu chuẩn, đây là lăng dạng kết hợp (combination), vừa phun tia đặc vừa phun sương.
Ưu điểm cơ bản của lăng phun chữa cháy đa tác dụng là một thiết bị làm được nhiều việc. Cùng một lăng phun chữa cháy đa tác dụng, bạn dùng tia đặc để dập đám cháy ở khoảng cách xa, rồi chuyển sang sương để làm mát tường, che chắn nhiệt cho người tiếp cận hoặc hạ khói.
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng khác lăng tia đặc ở điểm nào?
Lăng tia đặc chỉ phun một dạng cột nước nên đi xa, trúng đích nhưng không che chắn được nhiệt. Còn lăng phun chữa cháy đa tác dụng phun được cả tia và sương, có thể điều chỉnh theo thế đứng của người cầm. Vì thế loại này thường được chọn cho họng nước vách tường, nhà xưởng và công trình cần linh hoạt.
Cấu tạo của lăng phun chữa cháy đa tác dụng
Một lăng phun chữa cháy đa tác dụng thường gồm các bộ phận sau:
- Khớp nối: đầu nối vào vòi, thường là khớp Storz hoặc ren theo kích thước vòi (xem bài đầu nối Storz cuộn vòi PCCC).
- Thân lăng: làm từ đồng, nhôm hoặc hợp kim, chịu áp suất làm việc của họng nước.
- Van đóng mở: thường là van bi hoặc cò gạt, điều khiển có nước hay không.
- Đầu điều chỉnh: vòng xoay đổi giữa tia đặc, sương hẹp và sương rộng.
- Tay cầm và cản bảo vệ: giúp giữ chắc khi lưu lượng và phản lực lớn.
- Gioăng, vòng đệm: đảm bảo kín nước ở khớp nối và đầu điều chỉnh.
Một số mẫu lăng phun chữa cháy đa tác dụng cao cấp có thêm bộ điều chỉnh lưu lượng, cho phép chọn mức nước phù hợp với áp lực cấp từ máy bơm hoặc trụ nước.
Chế độ phun và ứng dụng của lăng phun chữa cháy đa tác dụng
Mỗi chế độ phun của lăng phun chữa cháy đa tác dụng phù hợp với một tình huống chữa cháy khác nhau. Khi tiếp cận đám cháy, người cầm lăng thường chuyển qua lại giữa các chế độ.
- Tia đặc: cột nước tập trung, đi xa, tạo lực đánh vào gốc lửa; dùng với đám cháy rắn như gỗ, giấy, vải.
- Sương rộng: màn nước hình nón che chắn bức xạ nhiệt, bảo vệ người cầm lăng và làm mát tường, trần.
- Sương hẹp: tăng khả năng làm mát hơi nóng, giảm khói, kết hợp tia nước khi tiến vào không gian kín.
- Chế độ xả rửa (nếu có): xả nước lưu lượng lớn để làm sạch cặn bẩn trong đầu lăng.
Lưu ý: lăng phun chữa cháy đa tác dụng chỉ dùng cho đám cháy loại A. Với thiết bị điện đang có điện, cháy xăng dầu hoặc kim loại, không dùng tia nước trực tiếp; cần chất chữa cháy phù hợp. Phân biệt loại đám cháy xem thêm trong mục bình chữa cháy.
Lăng phun D50 D65: phân biệt kích thước và khi nào dùng
Trên thị trường, lăng phun D50 D65 là cách gọi theo cỡ khớp nối của vòi chữa cháy: D50 tương ứng vòi đường kính danh nghĩa 50 mm, D65 là 65 mm. Mỗi cỡ của lăng phun chữa cháy đa tác dụng có ưu thế riêng: cỡ nhỏ nhẹ, linh hoạt hơn; cỡ lớn cho lưu lượng cao hơn.
| Tiêu chí | Lăng phun chữa cháy đa tác dụng D50 | Lăng phun chữa cháy đa tác dụng D65 |
|---|---|---|
| Cỡ khớp nối | Vòi 50 mm | Vòi 65 mm |
| Trọng lượng, thao tác | Nhẹ, dễ cầm một người | Nặng hơn, thường cần giữ chắc |
| Lưu lượng | Vừa, phù hợp họng nước trong nhà | Lớn hơn, phù hợp ngoài trời và nhà xưởng |
| Vị trí thường gặp | Hộp họng nước vách tường, nhà ở, văn phòng | Trụ nước ngoài nhà, xưởng, kho |
| Lưu ý | Chọn theo khớp nối của cuộn vòi | Cần nguồn nước và máy bơm đủ áp lực |
Kích thước vòi, áp lực và cách chọn cuộn vòi đi kèm được trình bày tại bài cuộn vòi chữa cháy D50 D65. Bạn nên chọn lăng phun chữa cháy đa tác dụng đồng bộ với vòi: cùng cỡ khớp nối, cùng loại khớp để tránh phải dùng đầu chuyển.
Tiêu chuẩn lăng phun PCCC tại Việt Nam
Tiêu chuẩn lăng phun PCCC cho nước hiện nay là TCVN 13261:2021, quy định yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử với lăng chữa cháy phun nước cầm tay, do Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đề xuất và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Theo tiêu chuẩn này, lăng được chia theo dạng phun, gồm ba loại: tia đặc, sương (tạo hình nón) và loại kết hợp, tức lăng phun chữa cháy đa tác dụng.
Một số điểm chính của tiêu chuẩn lăng phun PCCC áp dụng cho lăng phun chữa cháy đa tác dụng:
- Có công bố rõ áp suất làm việc và lưu lượng của nhà sản xuất.
- Khớp nối phải kín, không rò rỉ ở áp suất làm việc.
- Lăng dạng tia phải tạo được cột nước tập trung ở khoảng cách quy định.
- Lăng dạng sương phải tạo được màn phun hình nón với góc phun tối thiểu theo tiêu chuẩn.
- Vật liệu, lớp phủ chống ăn mòn đáp ứng các tiêu chuẩn liên quan như TCVN 5739.
Vòi chữa cháy đi kèm áp dụng TCVN 5740:2023, thay thế TCVN 5740:2009. Việc trang bị họng nước và phương tiện PCCC cho công trình thực hiện theo QCVN 06:2022/BXD, TCVN 3890:2023 và Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15. Tra cứu tiêu chuẩn tại Cổng thông tin Tiêu chuẩn Việt Nam và thông tin quản lý tại Cục Cảnh sát PCCC và CNCH.
Vì số liệu cụ thể (góc phun, lưu lượng, áp suất thử) phụ thuộc từng model, khi mua hãy yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông số kỹ thuật và giấy chứng nhận của đúng sản phẩm.
Cách chọn lăng phun chữa cháy đa tác dụng phù hợp
Để chọn đúng lăng phun chữa cháy đa tác dụng, bạn nên đi theo các bước sau:
- Xác định cỡ vòi và khớp nối. Kiểm tra cuộn vòi hiện có là D50 hay D65, khớp Storz hay ren.
- Xác định áp lực và lưu lượng nguồn nước. Lăng cần phù hợp với áp suất họng nước hoặc máy bơm tại công trình.
- Chọn vật liệu. Thân đồng bền, chịu va đập; thân nhôm nhẹ hơn, phù hợp thao tác lâu; lưu ý môi trường ăn mòn, ven biển.
- Kiểm tra chế độ phun. Tia đặc, sương rộng, sương hẹp phải chuyển được mượt, không kẹt vòng xoay.
- Kiểm tra công bố và chứng nhận. Có thông số lưu lượng, áp suất, hồ sơ chất lượng phù hợp TCVN 13261:2021.
- Ưu tiên đồng bộ với hệ thống. Lăng, vòi, khớp nối và họng nước cùng nhà cung cấp dễ bảo trì, thay thế hơn.
Bạn có thể xem danh mục cuộn vòi chữa cháy và phụ kiện chữa cháy để chọn lăng đi kèm vòi.
Hướng dẫn sử dụng lăng phun chữa cháy đa tác dụng an toàn
Khi dùng lăng phun chữa cháy đa tác dụng trên cuộn vòi hoặc họng nước, cần tuân thủ trình tự để tránh bị giật lăng:
- Mở hộp họng nước, kéo vòi ra hết chiều dài, tránh xoắn gập.
- Kiểm tra lăng đã lắp chắc vào vòi và van lăng đang ở vị trí đóng.
- Một người ở lăng, người còn lại mở van họng nước từ từ.
- Giữ lăng bằng cả hai tay, thân hơi cúi, chân đứng vững.
- Mở van lăng, chọn tia đặc để đánh vào gốc lửa; chuyển sang sương khi cần che chắn hoặc làm mát.
- Sau khi dập, đóng van lăng trước, rồi đóng họng nước.
Không dùng lăng phun chữa cháy đa tác dụng với thiết bị điện đang có điện. Cắt nguồn điện trước, nếu không thể thì chuyển sang bình khí hoặc bình bột.
Bảo quản và kiểm tra lăng phun chữa cháy đa tác dụng
Thiết bị chỉ tin cậy khi được kiểm tra định kỳ. Với lăng phun chữa cháy đa tác dụng đặt trong hộp họng nước, nên kiểm tra:
- Vòng xoay đổi chế độ còn nhẹ, không kẹt cặn.
- Van đóng mở kín, không rò ở thân lăng.
- Khớp nối, gioăng không chai nứt, không mòn ren.
- Đầu phun không bị bẹp, nghẹt hoặc rỉ sét.
- Lăng khô, đặt đúng chỗ trong hộp họng, không để lẫn vật nặng.
Sau mỗi lần sử dụng, xả sạch nước, lau khô trước khi cuộn vòi. Khi bơm cấp nước cho lăng cần được kiểm tra định kỳ, xem bài bảo dưỡng máy bơm chữa cháy.
Sai lầm thường gặp khi dùng lăng phun chữa cháy đa tác dụng
- Lắp lăng phun chữa cháy đa tác dụng khác cỡ với vòi bằng đầu chuyển tạm: dễ rò, tuột khi áp lực tăng.
- Mở nước đột ngột khi lăng đang đóng nhưng chưa được giữ chắc: vòi bị giật, mất kiểm soát.
- Dùng tia đặc vào dầu đang cháy hoặc thiết bị có điện: làm cháy lan hoặc gây nguy hiểm điện giật.
- Không thử lăng, để rỉ sét lâu ngày: vòng xoay kẹt đúng lúc cần đổi chế độ.
- Chọn lăng phun chữa cháy đa tác dụng giá rẻ, không có thông số công bố: khó kiểm tra lưu lượng, áp suất, dễ không đồng bộ với hệ thống.
Câu hỏi thường gặp về lăng phun chữa cháy đa tác dụng
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng có mấy chế độ phun?
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng thường có chế độ tia đặc và sương (rộng, hẹp). Một số mẫu có thêm chế độ xả rửa hoặc điều chỉnh lưu lượng. Cần xem thông số của từng model.
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng D50 hay D65 phù hợp hơn?
Với lăng phun chữa cháy đa tác dụng, D50 phù hợp họng nước vách tường trong nhà, nhẹ và dễ thao tác. D65 phù hợp trụ ngoài trời, nhà xưởng có lưu lượng lớn. Chọn theo cỡ vòi và nguồn nước của công trình.
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng dùng được cho đám cháy xăng dầu không?
Không nên dùng tia nước đặc trực tiếp cho đám cháy xăng dầu. Loại đám cháy này cần bọt foam hoặc chất chữa cháy phù hợp. Xem thêm bài hệ thống chữa cháy Foam.
Tiêu chuẩn lăng phun PCCC áp dụng hiện nay là gì?
Với lăng phun nước cầm tay, kể cả lăng phun chữa cháy đa tác dụng, tiêu chuẩn áp dụng là TCVN 13261:2021. Vòi chữa cháy đi kèm theo TCVN 5740:2023.
Bao lâu nên kiểm tra lăng phun chữa cháy đa tác dụng một lần?
Nên kiểm tra tình trạng lăng phun chữa cháy đa tác dụng cùng lúc với kiểm tra họng nước, vòi theo kế hoạch bảo trì của cơ sở, và ngay sau mỗi lần sử dụng hoặc diễn tập.
Mua lăng phun chữa cháy đa tác dụng chính hãng ở đâu uy tín? — LEO Asia
LEO Asia cung cấp lăng phun chữa cháy đa tác dụng đồng bộ với cuộn vòi, họng nước và khớp nối, kèm tư vấn chọn cỡ D50, D65 theo công trình. Thông tin sản phẩm có trong mục Hệ thống chữa cháy và Sản phẩm.
Giá tham khảo thay đổi theo chất liệu, cỡ lăng và số lượng; vui lòng liên hệ LEO Asia để có báo giá chính xác. Hàng chính hãng có tem kiểm định, giao toàn quốc, hỗ trợ 24/7, trọn gói tư vấn – cung cấp – lắp đặt – bảo trì.
Kết luận
Lăng phun chữa cháy đa tác dụng giúp người cầm lăng đổi giữa tia đặc và sương ngay trên đám cháy, giữ an toàn và tiết kiệm nước. Khi chọn, hãy đồng bộ cỡ D50 hay D65, kiểm tra thông số, ưu tiên sản phẩm phù hợp tiêu chuẩn lăng phun PCCC TCVN 13261:2021 và bảo quản đúng cách.
Nếu bạn cần chọn lăng phun chữa cháy đa tác dụng cho họng nước, nhà xưởng hay tòa nhà, hãy liên hệ LEO Asia qua hotline hoặc Zalo.
LEO Asia — Fire Protection Solution – Hotline/Zalo: 0886.299.599 – Email: info@leoasia.com.vn – Website: leoasia.com.vn – Địa chỉ: Số 07 Đường số 1, KP 2, P. Hiệp Bình Phước, TP. Thủ Đức, TP.HCM
